آكى ئو كازاما ( مترجم : هاشم رجب زاده )
189
سفرنامه كازاما ( فارسى )
روابط ايران با افغانها ، با اينكه اين دو ملت تقريبا از يك نژادند ، خوب نيست و ايران احساس خوشايند نسبت به افغان ندارد . ايران با نهضت تجددگرايى افغانستان به ابتكار امان الله خان ، جانبدارى نشان داد ؛ اما با پيشامد انقلاب در افغانستان و قيام و شورش عشاير در ايران ، با مرزهايى كه بوميان آسان مىتوانند از آن آمد و شد كنند ، ميان دو كشور تيرگى افتاد . در جريان آشوب در افغانستان يكباره شايع شد كه سربازان ايرانى از مرز گذشته و هرات را گرفتهاند ، و بيم درگيرى نظامى مىرفت . اما با آرام شدن اوضاع در افغانستان ، روابط دو كشور به حال عادى برگشت . در اصل ، افغانستان از نظر نظامى از ايران ملاحظه دارد و با اين مملكت همسايه كه هم قوه و هماوردش نيست مسأله و معما زياد دارد ، و با بيم و احتياط به او مىنگرد . هنر ايران ذوق هنرى با ديدن بقاياى تخت جمشيد و شوش اين حقيقت را آشكار مىيابيم كه فرهنگ ايران ، در سه هزار سال پيش به اوج رسيده بود . اما هنر ايران با آن كه در اصل تجملى و زينتساز است ، گرايش بسيار به مفيد و كارآمد بودن ( در زندگى ) دارد . از اصول ثابت آن زيبايىشناسى و گرايش به توازن و تعادل است ، كه اين جوهر طبيعى ايران است . برابر گفتهء كارشناسان ، ديدگاهى كه ايران از آن به طبيعت مىنگرد پيكره سازانه و سهبعدى نيست . اين نگرش يكسره نقاشوار و در سطح است . ايرانى نبوغى كمنظير در پرداختن نقش و نگار دارد . چنين است كه در زمينهء صنايع دستى اين نبوغ را در مواد و مصالح در دسترس به كار گرفته ، و با دلبستگى به نقش و حس دقيق رنگشناسى چيزهاى سودمندى را كه مناسب زمانه و اقليم اوست از كار درآورده و به كمال رسانده است .